Ustawa emerytalna określiła inne zasady nabywania prawa do emerytury oraz obliczania jej wysokości dla osób urodzonych przed 1949 r. oraz dla osób urodzonych po 1948 r. Osobom urodzonym przed 1949 r. emerytura ustalana obecnie (i w latach następnych) przysługuje po udowodnieniu:

• o odpowiednio długiego okresu składkowego i okresu nieskładkowego (okresy nieskładkowe nie mogą przekraczać 1/3 udowodnionych okresów składkowych)
oraz

• o osiąganego wynagrodzenia, od którego została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Osobom tym obecnie nie oblicza się kapitału początkowego. Jeżeli ubezpieczony urodzony przed 1949 r. będzie kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu wieku emerytalnego (kobieta - 60 lat, mężczyzna - 65 lat) i wystąpi z wnioskiem o przyznanie emerytury po 31 grudnia 2008 r., emerytura może być obliczona według "nowych" zasad, tj. w sposób przewidziany dla osób urodzonych po 1948 r. Może się bowiem okazać, iż kwota emerytury obliczonej wg "nowych" zasad będzie wyższa od kwoty emerytury obliczonej na tzw. "starych" zasadach, czyli na zasadach obecnie obowiązujących.

Osobom urodzonym po 1948 r. ZUS obliczy emeryturę według nowych zasad. Emerytura będzie przysługiwała po osiągnięciu wieku: kobiecie - od 60., a mężczyźnie - od 65. roku życia.

Wysokość emerytury będzie zależała od kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwoty zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych w ZUS po 1998 r. na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Podstawą wyliczenia emerytury będzie bowiem suma kwot zwaloryzowanego kapitału początkowego i zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne. Suma tych kwot zostanie podzielona przez średnie dalsze trwanie życia ustalone dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę tej osoby, której ustalana będzie emerytura.

Dodać należy, że podstawą obliczenia emerytury może być wyłącznie kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego - jeżeli osoba zainteresowana nie pozostawała w ubezpieczeniu po 1998 r., albo wyłącznie kwota składek na ubezpieczenie emerytalne - jeżeli nie ma ona obliczonego kapitału początkowego, np. z powodu niepozostawania w ubezpieczeniu przed 1999 r. albo nieprzedłożenia dokumentów wymaganych do ustalenia kapitału początkowego.

Od 1999 r. ZUS ewidencjonuje składki na ubezpieczenie emerytalne każdej osobie podlegającej ubezpieczeniom społecznym na indywidualnym koncie ubezpieczonego.

Przed 1999 r. ZUS nie był zobowiązany do prowadzenia indywidualnych kont ubezpieczonych. Z tego względu osobom urodzonym po 1948 r. za okresy pracy (ubezpieczenia) przypadające przed 1999 r. odtwarzana jest teoretyczna składka na ubezpieczenie społeczne poprzez obliczenie kapitału początkowego.

W celu obliczenia kapitału początkowego niezbędne jest złożenie wniosku o jego ustalenie wraz z dokumentami potwierdzającymi przebyte przed 1999 r. okresy składkowe i nieskładkowe oraz wysokość zarobków (dochodów), które będą przyjęte do obliczenia podstawy wymiaru tego kapitału.

Kwota kapitału początkowego obliczona na dzień 1 stycznia 1999 r. jest zapisywana - tak jak kwota składek na ubezpieczenie emerytalne - na indywidualnym koncie ubezpieczonego.

Teoretyczne odtworzenie składek na ubezpieczenie społeczne następuje:

• o poprzez obliczenie hipotetycznej emerytury według obecnych zasad, jaką ubezpieczony otrzymałby w dniu 1 stycznia 1999 r. za przebyte przed 1999 r. okresy składkowe i nieskładkowe,
a następnie
• o pomnożenie kwoty hipotetycznej emerytury przez średnie dalsze trwanie życia (kobiet i mężczyzn) w wieku 62 lat, ustalone na dzień 1 stycznia 1999 r.

Według tabel ogłoszonych 25 marca 1999 r. przez Prezesa GUS średnie dalsze trwanie życia kobiet i mężczyzn w wieku 62 lat na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosi 209 miesięcy (M.P. nr 12, poz. 173).

W nowym, zreformowanym systemie emerytura może przysługiwać z 2 lub 3 źródeł, a mianowicie: z ZUS, z otwartego funduszu emerytalnego (osobom, które przystąpiły do jednego z funduszy funkcjonujących na rynku ubezpieczeniowym) i ewentualnie z pracowniczych programów emerytalnych (PPE) czy indywidualnych kont emerytalnych (IKE).



Osoby, którym ZUS wyliczy kapitał początkowy nie będą ponownie przekazywały przy składaniu wniosku o emeryturę dokumentów potwierdzających okresy składkowe i nieskładkowe sprzed 1999 r. oraz wysokość osiąganego wynagrodzenia.

ZUS

Zobacz również:
- Jak oblicza się kapitał początkowy »
- Co jest potrzebne do ustalenia kapitału początkowego »