Uwzględnianie zagranicznych okresów ubezpieczenia lub zamieszkania

Okresy ubezpieczenia lub zamieszkania przebyte za granicą w państwach członkowskich lub w państwach umownych są uwzględniane przez ZUS przy ustalaniu polskiej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, jeżeli od uwzględnienia takich okresów zależy nabycie prawa do świadczenia albo jeżeli uwzględnienie takich okresów umożliwia uzyskanie świadczenia w wyższej wysokości (dotyczy to zatem świadczeń uzależnionych od długości okresów składkowych i nieskładkowych).

Emerytura lub renta ZUS ustalona z uwzględnieniem zagranicznych okresów ubezpieczenia lub zamieszkania przebytych w państwach członkowskich lub państwach umownych obliczana jest w wysokości częściowej odpowiadającej stosunkowi okresów ubezpieczenia w Polsce do sumy okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i za granicą w państwach członkowskich albo w państwie umownym.

Osoba posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce oraz okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w innym państwie członkowskim albo państwie umownym, wniosek o emeryturę lub rentę składa w instytucji ubezpieczeniowej jednego państwa. Nie ma konieczności składania wniosku odrębnie w każdym państwie.


Wniosek ten uruchamia automatycznie równoczesne rozpatrywanie uprawnień do emerytury lub renty we wszystkich zainteresowanych państwach.

Jeżeli osoba zainteresowana mieszka w Polsce oraz posiada okresy ubezpieczenia w Polsce i w innych państwach członkowskich albo państwach umownych wniosek o emeryturę lub rentę składa we właściwej jednostce ZUS realizującej umowę międzynarodową (działającej w Oddziale ZUS w Nowym Sączu, Opolu, I Łodzi, Warszawie lub w Szczecinie) - bezpośrednio do tej jednostki albo za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS miejsca zamieszkania.

Jednostka ZUS realizująca umowę międzynarodową rozpatrzy uprawnienia do polskiej emerytury lub renty oraz przekaże wniosek o świadczenie zagraniczne do właściwej zagranicznej instytucji państwa członkowskiego lub państwa umownego.

Osoba zainteresowana, która posiada okresy ubezpieczenia w Polsce i za granicą w państwach członkowskich lub w państwach umownych, może otrzymywać jednocześnie świadczenia z Polski oraz z innych państw członkowskich lub państw umownych, w których spełniła warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury lub renty.

Szczególne zasady wynikające z polsko-niemieckiej umowy z 1975 roku

W stosunkach polsko-niemieckich obok przepisów wspólnotowych o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, dodatkowo stosowana jest nadal polsko-niemiecka umowa o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym z 1975 roku.

Na mocy tej umowy instytucja tylko jednego państwa przyznaje i wypłaca emeryturę lub rentę, tj. instytucja tego państwa, w którym osoba zainteresowana zamieszkuje.

Instytucja ta ustala uprawnienia do emerytur i rent oraz ich wysokość z uwzględnieniem sumy okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Niemczech.

Umowa ta dotyczy osób, które posiadają okresy ubezpieczenia (zatrudnienia) przebyte w Polsce lub w Niemczech sprzed 1.01.1991 r. i które nie przesiedliły się z Polski do Niemiec albo z Niemiec do Polski po tej dacie.


W przypadku osoby, która otrzymuje z ZUS emeryturę lub rentę przyznaną z uwzględnieniem niemieckich okresów ubezpieczenia na podstawie ww. umowy z 1975 r., i która przesiedli się z Polski do Niemiec lub do jakiegokolwiek innego państwa, wysokość polskiej emerytury lub renty zostanie ponownie ustalona wyłącznie na podstawie polskich okresów ubezpieczenia albo na podstawie polskich i niemieckich okresów ubezpieczenia w wysokości częściowej, odpowiadającej stosunkowi polskich okresów do sumy polskich i niemieckich okresów ubezpieczenia. Jednocześnie niemiecka instytucja ustali takiej osobie prawo do świadczenia i obliczy świadczenie z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Niemczech.