Określenie tej emerytury jako „ustalanej na dotychczasowych zasadach” odnosi się zarówno do warunków, jakie muszą spełnić osoby ubiegające się o to świadczenie (w większości przypadków osiągnięcie wymaganego wieku i udowodnienie określonego stażu emerytalnego), jak również do sposobu ustalania jego wysokości.


Warunki nabywania prawa do emerytury określa ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwana dalej ustawą emerytalną (Tekst jednolity: Dziennik Ustaw z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r. mogą przejść na emeryturę, jeżeli spełnili łącznie warunki wskazane w art. 27 ustawy emerytalnej, a więc:

• osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn,
• mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn.

Ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy nie udowodnili stażu pracy wymaganego do przyznania tzw. emerytury powszechnej, tj. co najmniej 20 lat składkowych i nieskładkowych - kobieta oraz co najmniej 25 lat - mężczyzna, przysługuje emerytura, o ile udowodnili staż emerytalny w wymiarze wynoszącym co najmniej 15 lat w przypadku kobiet i co najmniej 20 lat – w przypadku mężczyzn.

Emerytura ta przysługuje kobietom, które osiągnęły wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat oraz mężczyznom z chwilą ukończenia co najmniej 65 lat (art. 28 ustawy emerytalnej).

Wcześniejsza emerytura pracownicza dla urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.

Warunki wymagane do przyznania wcześniejszej emerytury pracowniczej zostały określone w art. 29 ustawy emerytalnej. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania emerytury ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r., którzy nie ukończyli wieku wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Kobiety urodzone przed 1 stycznia 1949 r. 60 lat ukończyły najpóźniej w dniu 31 grudnia 2008 r., a więc - w przypadku zgłoszenia wniosku o emeryturę począwszy od 1 stycznia 2009 r. - przysługuje im prawo do emerytury powszechnej, z tytułu ukończenia 60 lat.

Ubezpieczeni-mężczyźni, urodzeni przed 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat, mogą przejść na wcześniejszą emeryturę pracowniczą po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli udowodnili okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat, albo 25 lat w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.

Emerytura ta przysługuje ubezpieczonemu, który:

• ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku był pracownikiem oraz
• w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pozostawał w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy, chyba że w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ważne! Pozostawanie „ostatnio” w ubezpieczeniu pracowniczym nie oznacza okresu przypadającego bezpośrednio przed spełnieniem warunków do emerytury czy też zgłoszeniem wniosku o to świadczenie. Chodzi tu o ostatni tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Przy ustalaniu ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (ubezpieczeniu społecznemu) uwzględnia się okres, w jakim zainteresowany ostatnio podlegał tym ubezpieczeniom, a nie okres ostatnich 24 miesięcy przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę.

Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje także ubezpieczonym, którzy ostatnio nie pozostawali w ubezpieczeniu pracowniczym, a także ubezpieczonym, którzy w okresie ostatnich 24 miesięcy ubezpieczenia nie posiadają co najmniej 6-miesięcznego okresu ubezpieczenia pracowniczego, pod tym jednak warunkiem, że posiadają okres ubezpieczenia pracowniczego wynoszący:

• 35 lat albo
• 25 lat - w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.

Ubezpieczony, który w dacie ubiegania się o emeryturę jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie musi spełniać warunku posiadania co najmniej 6-miesięcznego okresu ubezpieczenia pracowniczego w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniom społecznym. Jednak wymaga się, aby ostatnim ubezpieczeniem, jakiemu podlegał, było ubezpieczenie z tytułu wykonywania zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

Inne możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę

Począwszy od 1 stycznia 2009 r. kobiety urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i posiadające co najmniej 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych, spełniają warunki do emerytury powszechnej.

W przypadku zgłoszenia wniosku o emeryturę w 2009 r. ZUS przyzna im zatem emeryturę powszechną, a nie wcześniejszą.

W związku z powyższym omawianie uprawnień do wcześniejszej emerytury ograniczamy do świadczeń przysługujących mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r.